Van wie is dit gebed?

 

Heer,

Maak mij een werktuig van Uw Vrede.
Laat mij, waar haat is, liefde brengen.
Waar onrecht is, tot vergeving stemmen.
Waar verdeeldheid is, eendracht stichten.
Waar dwaling is, waarheid doen gelden.
Waar twijfel is, geloof vestigen.
Waar wanhoop is, hoop wekken.
Waar duisternis is, licht ontsteken.
Waar droefheid is, vreugde brengen.
Laat me er meer op uit zijn om te troosten,
dan om getroost te worden;
te begrijpen, dan om begrepen te worden;
te beminnen, dan om bemind te worden.
Want als men geeft ontvangt men,
als men vergeeft, krijgt men vergiffenis.
en door te sterven, wordt men eeuwig geboren.

Moeder Teresa bad het dit gebed iedere dag. Margaret Thatcher citeerde er uit toen ze het premierschap van Groot-Brittannië accepteerde. En Alcoholics Anonymus heeft het opgenomen in zijn 12 stappen-boek. Zij en vele anderen zeggen dat dit gebed van Franciscus is. Maar is dat zo?

Dat Franciscus het gebed als eerste zou hebben gebeden, en mogelijk zelfs zou hebben opgeschreven, is een historische misvatting. De man heeft niets met het gebed van doen. Zegt althans L’Osservartore Romano, het in het Vaticaan verschijnende dagblad. In een uitgebreid artikel wordt gemeld dat het gebed uit 1912 stamt. Het werd toen voor het eerst gepubliceerd in een Franstalig katholiek blad. Het werd wereldwijd bekend, toen L’Osservatore Romano het in 1916 overnam, op verzoek van de toenmalige paus Benedictus XV, die een gebed voor vrede wilde in die woelige dagen van de Eerste Wereldoorlog.

Giovanni Maria Vian, redacteur van de Vaticaanse krant zegt dat een handjevol historici altijd wel geweten hoe het zat. Hij geeft toe dat het een mysterie blijft van wie het gebed daadwerkelijk is. “In de archieven hebben we na kunnen zoeken dat het in 1916 voor het eerst werd gepubliceerd. Maar we weten niet of het daarvoor ook al eens is verschenen. Wie was de man, of vrouw, die het voor het eerst uitsprak? We weten het niet. Maar we kunnen aannemen dat het niet Franciscus is geweest.” Waarom dan toch Franciscus’ naam er aan verbonden is? Vian: “Nadat het gebed in L’Osservatore Romano werd gepubliceerd, verschenen er al gauw bidprentjes met de tekst van het gebed en daar op de afbeelding van Franciscus. Mettertijd werd het door mensen aan Franciscus toegeschreven en dat is zo gebleven.”

Toen Moeder Teresa in 1979 de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst nam, citeerde ze uit het gebed en zei: “Het heeft me altijd verbaasd dat ze vijfhonderd jaar geleden, toen Franciscus dit gebed opschreef, dezelfde problemen hadden als wij nu hebben.” En in datzelfde jaar, toen Margaret Thatcher premier van Groot Brittannië werd, zei ze in haar eerste toespraak: “Ik zou hier graag een paar woorden van Franciscus willen aanhalen”, waarna ze uit het gebed citeerde.
Aart Mak