Kerst, een feest als welkom voor het kind dat een boodschap brengt van liefde, vrede en recht. Een kind dat geen dak boven het hoofd had en niet welkom was bij heersers. Kerst is het feest van gastvrijheid.
Gastvrijheid maakt de aarde leefbaar en brengt mensen samen. Makkelijk is dat niet altijd. Hoe schep je ruimte voor de ander? En wat verwacht je van je gast?

Teksten en tips voor boeken, films en links bij maandblad Open Deur, december 2016

BOEKEN over gastvrijheid

Engelen als gastenRobert Vosloo: Engelen als gasten? Over christelijke gastvrijheid

(Boekencentrum, 2011)
Vertaling uit het Afrikaans door Margriet van der Kooi

Verkenning van de christelijke theologie en traditie rond gastvrijheid de eeuwen door. De ‘liefde voor de vreemdeling’ hoort tot de traditie van de Bijbel, maar speelt in bijna alle culturen en godsdiensten een belangrijke rol. De auteur, hoogleraar systematische theologie en kerkgeschiedenis aan de Universiteit van Stellenbosch (Zuid-Afrika), belicht allerlei bijbelteksten en historische gebeurtenissen rond het thema gastvrijheid en schetst een beeld van wat dit vandaag van een christen vraagt. Juist die praktijk ten opzichte van de vreemdeling opent perspectieven die angst en racisme kunnen verdrijven.

Mama Panya's pannenkoekenMary & Rich Chamberlin (tekst) en Julia Cairns (illustraties):
Mama Panya’s pannenkoeken

(Middernacht Pers, 2009)
Vertaling uit het Engels: Maaike Sigar

Prentenboek voor kleuters. Adika gaat met zijn moeder, Mama Panya, naar de markt om meel en een peper te kopen. Mama gaat pannenkoeken bakken en daar is Adika gek op. Onderweg komen ze veel vrienden tegen die Adika allemaal uitnodigt. Mama Panya maakt zich zorgen: heeft ze wel genoeg meel om voor iedereen een pannenkoek te kunnen bakken?
Behalve het verhaal bevat het boek negen pagina’s informatie en illustraties over o.a. het dorpsleven in Kenia, de taal en het recept voor Mama Panya’s pannenkoeken.
Vierkant prentenboek in warme kleuren over universele thema’s: vriendschap, delen en zorgen voor elkaar. Dat pannenkoeken een wijdverbreid gerecht blijken, is een leuk detail. Het verhaal is voor kinderen in de kleuterleeftijd, de informatie voor ouders en oudere kinderen.

50 gastenWouter Joosen: 50 gasten. Tips voor gast en gastheer.

(Brave New Books, juli 2013)

‘Goedenavond, kan ik u helpen?’
‘Goeienavond, wij willen een hapje eten.’
‘Heeft u gereserveerd?’
De gast kijkt zeer beledigd, alsof ‘gereserveerd’ een onuitsprekelijk vies woord is dat in beschaafde kringen niet wordt gebezigd en kijkt de ober met minachting aan.
‘Nee, moest dat dan?’
‘Nou, het is nogal druk en ik heb het komende anderhalf uur zeker geen plek.’
‘Nu zeg, we zijn maar met zijn tweetjes! Daar heeft u toch wel plek voor?’

Dit is een typisch gesprek met een ‘Binnenloper’, een van de restaurantbezoekers die in ’50 Gasten’ wordt beschreven. Gelukkig bestaan er ook nog ‘De Goddelijke Gast’ en ‘De Onzichtbare Gast’!
Ontdek hoe je moet omgaan met moeilijkere gevallen als ‘De Wijngast’ en ‘De Volle Handen Besteller’ en herken jezelf of je mede-restaurantbezoekers in ‘De Mayo Gast’ of ‘De Meenemer’. Voor obers, serveersters en restaurantbezoekers.

FILMS

KantaiKantai

Alternatieve titel: Hospitalité
(Japan, Kôji Fukada, 2010)

Drama / Komedie
Ergens in een hoek van centrum Tokyo woont Kobayashi met zijn jonge vrouw, zijn dochter van een vorig huwelijk en zijn gescheiden zus. De enige recente noemenswaardige gebeurtenis in deze hardwerkende en ijverige familie is de verdwijning van hun parkiet, Pi-chan. Op een dag verschijnt Kagawa, die claimt de zoon te zijn van een rijke familie die ooit financiële steun bood aan Kobayashi. Kagawa trekt bij de familie in en het leven van de Kobayashi’s begint langzaam maar zeker te veranderen onder de invloed van Kagawa en de bezoekers die hij met zich meebrengt.

 

HirschenHirschen

(Duitsland, George Inci, 2014)
Komedie.
Hirschen, een klein idyllisch dorpje in Oost-Tirol, heeft een groot probleem. De plaatselijke fabriek gaat tot ieders verrassing failliet, waardoor de meeste bewoners hun inkomsten verliezen en wegtrekken uit het dorp. Terwijl de overgebleven bewoners nog een oplossing zoeken voor hun problemen, gebeurt er in de buurt een ongeval. Gelukkig is de bestuurder slechts licht gewond. Hij wordt in het dorp gastvrij ontvangen, verblijft in het pension van de slager, wordt behandeld door de dokter, terwijl de monteur, de politieagent en de burgemeester voor de rest zorgen. Plots heeft iedereen opnieuw iets te doen. Dat brengt de kastelein van de lokale stamkroeg op een fantastisch idee.

Willkommen bei den Hartmanns

(Simon Verhoeven, 2016)
Komedie / Drama
Duitsland opent zijn grenzen voor vluchtelingen en daarom moet ook de familie Hartmann hen een hartelijk welkom geven. Tenminste, dat is een idee van moeder Angelica. Hoewel haar man nogal sceptisch staat tegenover deze gastvrijheid voor wildvreemden, nodigen ze asielzoeker Diallo uit om in hun huis te komen wonen. Dit min of meer zelfstandig genomen besluit van Angelika zorgt echter voor een catastrofale puinhoop.

MUZIEK

Nirvana: Come as you are

Tata Mirando: Gipsy Christmas;
Nu sijt wellekome

Nu zijt wellekome Jesu, lieve Heer
Gij komt van alzo hoge, van alzo veer
Nu zijt wellekome van de hoge hemel neer
Hier al op dit aardrijk zijt Gij gezien nooit meer
Kyriëleis

Herders op den velde hoorden een nieuw lied,
dat Jezus was geboren, zij wisten ’t niet.
Gaat aan gene straten en gij zult Hem vinden klaar.
Beth’lem is de stede, daar is ’t geschied voorwaar.
Kyriëleis

Wijzen uit het Oosten, uit zo verren land
zij zochten onze Here met offerand.
Z’offerden ootmoediglijk mirr’, wierook ende goud
t’ere van dat kinde, dat alle ding behoudt.
Kyriëleis

 

Jim Reeves: My Heart is a Welcome Mat

 

LINKS

Tips voor zorginstellingen om de gastvrijheid te verbeteren. Ook bruikbaar voor andere organisaties.

Henk van der Waal in Trouw: Essay van Derrida over asielzoekers en een gastheer (boekbespreking)

 

GEDICHTEN EN TEKSTEN

Advent

In de leegte
van vervlogen dromen
van nuchterheid en realisme
in de leegte is het koud.

In de leegte
van verloren idealen
van redelijkheid en gezond verstand,
in de leegte is het stil.

In de ruimte
van gegroeide stilte
van verlangen en aarzelend vertrouwen,
in de ruimte groeit de hoop.

In de ruimte
van hopen en uitzien
ontvankelijkheid en nieuw verwachten,
in de ruimte groeit het Kind.

In de ruimte
woont het Kind.
In de ruimte
van het Kind
mag ik wonen.

Margreet Spoelstra

Wie is deze gast?

Iemand klopte op de deur van rabbi Chanoch van Beocin. De rabbi deed open en ontving de man alsof het een hele eer was dat hij hem een bezoek bracht. Hij zei tegen zijn vrouw: ‘Breng de lekkerste koeken die je in huis hebt; we hebben een voorname gast.’
De vrouw voldeed aan het verzoek van haar man. Wel verwonderde zij zich erover dat zowel zij als haar kinderen de hoge gast niet herkenden. Nadat hij vertrokken was, vroeg ze aan haar man wie deze gast was.
‘Ik heb geen idee’, antwoordde rabbi Chanoch.

Uit: Vraag het de rabbi. Parels uit de chassidische wijsheid. Boekencentrum, 2000.

Kind van God ontvangen

Kind van God ontvangen, Kerstkind in de stal.
Kind van onze dromen: zeg ons wie je bent.

Hand zo klein en teder, hand in onze hand.
Wil ons hart verwarmen: maak de wereld nieuw.

Kind van alle volken, Kind van blank en zwart,
vul ons hart met liefde: zeg ons wat ontbreekt.

Kind in pijn geboren, Kind van zoveel hoop,
zeg ons wat je naam is: wees een licht voor ons.

Hans Bouma (oorspr. Shirley Murray)

Daar staan we dan weer

Daar staan we dan weer
op de stoep van een nieuw jaar.
Geschenk in de ene hand,
weekendtas in de andere
met slordig opgevouwen krant
erbovenop. een halve kop
is genoeg om te weten,

Nog is de lamp niet uitgegaan.
Nog is het bord niet leeg.
Nog lang niet alles heeft z’n plaats
gekregen, zelfs niet het kind
voor wie we toch gekomen zijn
op dit adres.

René van Loenen
Uit: Straatliefdegras, Mozaïek, 2009.

 

Leef in mij

Neem mij aan zoals ik ben.
Wek in mij wie ik zal zijn.
Druk uw zegel op mijn hart
en leef in mij.

John L. Bell
Ned. vertaling: René van Loenen