‘Ik verlaat me op onbekenden’

Auteur Esther Disveld | Verschijningsdatum 1 juni 2010 | Thema: Vertrouwen, Zien

‘Als je blind bent, moet je op anderen vertrouwen. Want je ziet niet wie je tegenover je hebt, maar je bent wel afhankelijk van de hulp van mensen. Als ik bijvoorbeeld een nieuwe trui koop, moet ik afgaan op de mening van een ander. Want ik weet niet of iets me leuk staat of niet.’

 

Bart Schotman (57) vertelt over zijn leven en over zijn werk in het MuZIEum, waar ik te gast ben. Hij werd geboren met een oogziekte omdat zijn moeder tijdens haar zwangerschap besmet was met het rodehond virus. ‘Tijdens mijn jeugd kon ik nog wel redelijk zien, zo’n 10 tot 15 procent. Maar rond mijn 24ste levensjaar werd ik binnen een jaar blind. Dat was een moeilijke tijd, want ik had moeite met het afhankelijk zijn en ik raakte mijn zelfvertrouwen kwijt. Toen ben ik trainingen gaan doen, onder andere een mobiliteitstraining om te leren hoe ik zelfstandig van A naar B kan komen. Door onderweg veel te vragen, kom je op je plek van bestemming. Maar je bent dus constant bezig om met aanwijzingen van anderen ergens te komen. Dat moet je wel durven en kunnen. Vooral vragen is iets dat je echt moet leren.

Tegenwoordig reis ik veel en verlaat ik me op onbekenden. Ik ben niet bang en denk: zolang het goed gaat, gaat het goed. Maar dat komt misschien ook omdat ik nog nooit overvallen ben. Terwijl ik soms zonder het te weten in een louche buurt rondloop. Zo werkte ik jaren terug in Utrecht en liep regelmatig met mijn laptop door een tunnel waar het een beetje vreemd rook. Pas na een half jaar werd me verteld dat dat levensgevaarlijk was.’

 

Het donker in

Werken in het MuZIEum doet Bart met groot plezier. In het museum maken mensen kennis met de wereld van het zien – onder andere aan de hand van een tentoonstelling over de werking van het oog – maar vooral van het niet-zien. Zo is er een ruimte met boeken en uitleg over braille, en een ruimte waarin je op ontdekkingstocht door het donker kunt. Aan de hand van een gids stap je op die manier in de belevingswereld van een blinde. ‘Durf je het aan om met mij mee het donker in te gaan?’ vraagt Bart, die hier onder andere geluidstechnicus en gids is.

Ik laat me onderdompelen in duisternis en ervaar al snel dat ik nu degene ben die me moet toevertrouwen. Alleen aan de hand van zijn stemgeluid weet ik mijn richting te bepalen. Het valt me op hoeveel energie het kost om me te concentreren op mijn andere zintuigen. Onderweg zijn er allerlei verrassingen en obstakels, waar ik zonder hulp niet mee uit de voeten had gekund. Onder de indruk laat ik me door Bart leiden. ‘In het donker ken ik nu eenmaal de weg’, zegt hij.

 

Esther Disveld
Theologe, werkzaam in het katholiek jongerenwerk en redactielid van Open Deur.

 

Muzieum, Nieuwe Marktstraat 54a, 6511AA Nijmegen, tel. 024-3828181. Zie ook www.muzieum.nl.