Mijn schild ende betrouwen

Auteur Henk J. Huyser | Verschijningsdatum 1 juni 2010 | Thema: Vertrouwen

Alles wat leeft komt hand in hand. Want het is niet goed om alleen met jezelf te zijn. Daar komt geen nieuw vruchtbaar leven van. Echt leven is ‘en-en’ zeggen en doen, niet ‘of-of’. Uit de eerste bladzij van de bijbel is het al af te lezen. Uit een chaotische wirwarwereld komt alles hand in hand naar voren: licht én duisternis, water én land, vogels én vissen, mannelijk én vrouwelijk.

Zo is het ook met het woord vertrouwen in de bijbel.

 

Ook bijbelwoorden komen hand in hand, nooit alleen, want loslopende bijbelwoorden kunnen dodelijk worden. Die andere hand is de hand van de hoorder, de lezer die een hele wereld van eigen belevenissen meebrengt.

Zo is het ook met het woord vertrouwen. Vaak heel eenzaam uitgesproken in dit jaar met een vallend kabinet en een opkrabbelende nieuwe formatie. Dan is het goed te luisteren naar de bijbel, waar vertrouwen altijd vergezeld wordt door andere woorden.

 

De bron: stilte

Vertrouwen wordt geboren uit stil zijn. Precies in de volgorde die de profeet Jesaja aangeeft: in stil zijn en vertrouwen ligt jullie kracht. Het enige geluid wat dan tot je doordringt is een zwevend zwijgen, een subtiele stilte zoals de profeet Elia hoorde in de crisis van zijn leven. Als alle ‘gedonder’ weg valt, ontstaat er ruimte voor dat andere, voor stilte die verwondering oproept. Verwondering die de bron is van geloofsvertrouwen.

 

Het effect: liefde

Wie vertrouwen heeft…, wordt met liefderijke verbondenheid omringd zingt psalm 32 aan het slot. Het gevolg van vertrouwen is blijkbaar dat je je omringd weet met liefde. Het Hebreeuwse woord (met vele handen) daarvoor is chèsed. Ooit vertaald in nu onverstaanbaar Nederlands met ‘goedertierenheid’. Het beste heb ik dat woord verstaan toen mijn leermeester, die ontkomen is aan Auschwitz, tegen me zei: “In het begin van psalm 92 staat het allebei: in de morgen te spreken van liefderijke verbondheid – dat is bijna vanzelfsprekend, je ziet opgelucht weer een lichtpuntje, maar in de nacht geloofsvertrouwen vasthouden – dat gaat alleen met onbegrijpelijke pijn en moeite gepaard.” Dit allebei vast te houden is onze levensopgave.

 

Handelen

Als je vertrouwen alleen laat staan dan lijkt het erg op een slomig afwachten: stil maar wacht maar, alles zal reg kom. Maar opnieuw leert de bijbeltaal je met twee woorden te spreken. Zoals David in psalm 37 zegt: Vertrouw … en handel tof . En het vervolg maakt het nog eens heel duidelijk: bewoon het land en hoed betrouwbaarheid. Beide benen dus op de grond. Materiële zaken zijn niet lager of vies. Vertrouwen reikt altijd de hand aan het werken voor je dagelijks brood. Voor wie daar oog voor heeft, wordt dat ook afgebeeld in dat voorbeeldhuis, de tempel. Tegenover de lampenstandaard, de menora, die staat aan de lichtkant, staat er in het noorden, de aardekant, een tafel met broden. Geestelijk leven is altijd ook geaard leven. Als dat niet landen kan, blijft het hemelfietserij.

 

Mensen

Er worden nogal wat negatieve ervaringen verwoord in de bijbel, in zinnen als: vervloekt (letterlijk: ‘je bent een lichtgewicht’) wie vertrouwt op mensen. En dat is alleszins te begrijpen. Van veel contacten met mensen weet je bijvoorbaat dat ze vluchtig zijn. Menselijk zijn ze, dus ook van vlees en bloed, ‘sterfelijk’; het houdt een keer op. Het is wijs als je niet alles op de kaart van mensen zet en de relativiteit daarvan inziet. Dat is niet alleen op politiek terrein onthullend zichtbaar maar ook in het alledaagse menselijke verkeer. Aan de grenzen van de betrouwbaarheid begint een troosteloze woestijn zegt de profeet Jeremia.

 

De NAAM

Het geheim van duurzaam vertrouwen zit hem in de NAAM, de onuitsprekelijke rijke codenaam van JHWH. Gezegend, jij die op de NAAM vertrouwt. Jij bent als een boom geplant aan wateren, met altijd groene bladeren. Het is een weldaad als je in tijden van crisis de lange adem mag blijven voelen die heel onze mensengeschiedenis doorademt. Mozes ervoer dat op een gezegende dag in de woestijn bij een verwonderlijk natuurverschijnsel, een brandende braamstruik die niet verteerde. En nadien stotterde hij – meer kon hij niet -: Die is, Die was, Die komt, trekt met me mee. Zoals een van mijn geliefde joodse leraren vroeg aan een wel heel haastige leerling van hem: ‘Waar maak je je zo druk over? Over vijftig jaar is er niets meer van alles waar je nu over opwindt. Heb je vandaag wel naar de hemel gekeken?’

Het geheim van een vertrouwenvol bestaan ligt in onze mogelijkheid zo nu en dan op te zien naar de hemel. Dat houdt je groen, bij een eeuwig stromende Bron.

 

Henk J. Huyser
Fellow van de B. Folkertsma Stichting voor Talmudica.